Pháp và Đức đều có đại học công đông đảo và mức học phí công thường được nhắc là dễ tiếp cận hơn nhiều nước nói tiếng Anh. Cả hai cũng đều đặt tiếng bản địa ở vị trí quan trọng. Khác biệt nằm ở cách tổ chức trường, lộ trình đi vào ngành và văn hoá học tập, như phân tích dưới đây.
Tóm tắt nhanh
- Cả hai nước đều có hệ đại học công mạnh và nhiều chương trình đòi tiếng bản địa.
- Pháp có thêm nhóm grandes écoles tuyển chọn riêng; Đức có phân biệt đại học nghiên cứu và đại học khoa học ứng dụng.
- Đức nổi tiếng với nhiều ngành kỹ thuật và hệ đào tạo nghề; Pháp mạnh ở nhiều ngành nhân văn, kinh doanh, thiết kế.
- Chi phí thay đổi theo thành phố; nhà ở là yếu tố lớn ở cả hai.
- Cần chứng chỉ ngôn ngữ phù hợp trước khi nộp hồ sơ.
Mục lục
- Cách tổ chức hệ thống đại học
- Tiếng bản địa: học thế nào, đến mức nào
- Chi phí tương đối
- Bảng đối chiếu định tính
- Lộ trình chuẩn bị gợi ý theo từng chặng
- Lưu ý quan trọng
- Đời sống và hội nhập
- Câu hỏi thường gặp
- Kết bài
Cách tổ chức hệ thống đại học
Pháp: đại học công, grandes écoles và trường chuyên
Ngoài các đại học công, Pháp có nhóm trường tuyển chọn riêng với con đường vào khác. Hai nhóm này khác nhau về cách tuyển và văn hoá học; xem thêm ở bài so sánh đại học công và grandes écoles.
Đức: Universität và Hochschule
Đức thường phân biệt trường thiên nghiên cứu (Universität) với trường khoa học ứng dụng (Hochschule/Fachhochschule), gần gũi doanh nghiệp hơn. Một số trường kỹ thuật có tên riêng. Hai hệ cùng cấp bằng nhưng định hướng khác nhau.
Tiếng bản địa: học thế nào, đến mức nào
Đa số ngành đại học công ở cả hai nước dạy bằng tiếng bản địa, vì vậy lịch học ngôn ngữ nên được xếp vào kế hoạch ngay từ đầu.
- Pháp: chứng chỉ thường gặp là DELF, DALF, TCF; xem sự khác nhau ở bài về tiếng Pháp và chương trình tiếng Anh.
- Đức: các chứng chỉ tiếng Đức do trường chỉ định, mức yêu cầu tuỳ ngành.
- Chương trình tiếng Anh tồn tại ở cả hai nước, nhiều hơn ở bậc thạc sĩ.
Điều nên làm: mở trang chương trình bạn quan tâm và đọc đúng yêu cầu ngôn ngữ, đừng giả định.
Chi phí tương đối
Hai nước cùng có nền học phí công thấp so với nhiều điểm đến khác, nhưng chính sách áp dụng cho sinh viên ngoài châu Âu có thể khác nhau và thay đổi theo bang hoặc theo năm. Phần đáng kể còn lại nằm ở sinh hoạt phí, đặc biệt là tiền thuê nhà ở thành phố lớn.
Cách tính một cách thận trọng
Liệt kê học phí, bảo hiểm y tế, nhà ở, ăn uống, đi lại, tài liệu. Với từng khoản, tìm nguồn chính thức. Đối với Pháp có thể tham khảo bài chi phí du học Pháp.
Chứng minh tài chính
Hai nước đều yêu cầu bằng chứng khả năng chi trả, với hình thức khác nhau. Pháp có bài riêng về chứng minh tài chính du học Pháp.
Bảng đối chiếu định tính
| Tiêu chí | Pháp | Đức |
|---|---|---|
| Loại trường chính | Đại học công, grandes écoles | Đại học nghiên cứu, đại học khoa học ứng dụng |
| Ngôn ngữ | Tiếng Pháp là chủ đạo | Tiếng Đức là chủ đạo |
| Mức liên hệ doanh nghiệp | Nhiều chương trình có thực tập | Mạnh ở hệ ứng dụng và ngành kỹ thuật |
| Cách xin trường | Qua hệ thống đăng ký tập trung hoặc trực tiếp tuỳ trường | Qua cổng tập trung hoặc trực tiếp từng trường |
| Nhà ở | Có ký túc xá công nhưng số chỗ giới hạn | Có ký túc xá sinh viên; thị trường nhà tư căng ở thành phố lớn |
Lộ trình chuẩn bị gợi ý theo từng chặng
- Chọn ngành và xác định ngôn ngữ giảng dạy bắt buộc.
- Lên kế hoạch học ngôn ngữ, kể cả năm dự bị nếu cần.
- Tra điều kiện đầu vào và quy đổi bằng cấp ở Việt Nam.
- Chuẩn bị hồ sơ, dịch thuật, công chứng theo yêu cầu.
- Xin visa dài hạn và chuẩn bị nhà ở trước khi bay.
Với Pháp, đoạn dự bị tiếng có thể tham khảo thêm ở bài học tiếng Pháp dự bị.
Lưu ý quan trọng
- Đừng chỉ nhìn học phí thấp mà quên chi phí ngôn ngữ và thời gian chuẩn bị.
- Kiểm tra việc bằng Việt Nam được công nhận đến đâu với chương trình bạn nộp.
- Thông tin về điều kiện và quy định có thể thay đổi, hãy đọc nguồn chính thức trước khi hành động.
Đời sống và hội nhập
Ngoài chuyện học, đời sống hằng ngày ảnh hưởng nhiều đến sự bền bỉ của bạn trong vài năm.
Hành chính và thủ tục
Cả hai nước nổi tiếng có nhiều giấy tờ hành chính. Chuẩn bị tinh thần kiên nhẫn, giữ bản sao mọi tài liệu và học cách đặt lịch hẹn trước khi đến cơ quan.
Bạn bè và cộng đồng
Sinh viên quốc tế thường tìm đến các hội đoàn của trường, câu lạc bộ ngôn ngữ và nhóm cộng đồng người Việt để có điểm tựa ban đầu. Tuy nhiên, giao tiếp thường xuyên với người bản địa mới giúp tiếng bản địa tiến bộ.
Văn hoá học tập
Nhiều sinh viên mới ngạc nhiên vì mức độ tự học cao. Giảng viên thường kỳ vọng bạn chủ động đọc tài liệu và đặt câu hỏi, thay vì chờ được hướng dẫn từng bước. Hãy sẵn sàng thích nghi với cách đánh giá khác với ở Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Học ở Pháp hay Đức đỡ tốn kém hơn?
Phụ thuộc thành phố, ngành và lối sống. Cả hai có nền học phí công thấp hơn nhiều điểm đến khác, nhưng nhà ở thường là khoản lớn.
Cần biết tiếng bản địa trước khi nộp hồ sơ không?
Với đa số chương trình dạy bằng tiếng bản địa thì có. Chương trình tiếng Anh chấp nhận chứng chỉ tiếng Anh nhưng đời sống hằng ngày vẫn tiện hơn nếu biết ngôn ngữ địa phương.
Đức có chỉ dạy kỹ thuật còn Pháp chỉ dạy nhân văn không?
Không. Cả hai đều có nhiều ngành. Đó chỉ là ấn tượng chung, bạn nên xem từng chương trình cụ thể.
Làm thêm có đủ trang trải không?
Không nên tính việc làm thêm là nguồn thu chính vì quy định giới hạn giờ làm. Hãy chuẩn bị tài chính đủ từ đầu.
Kết bài
So sánh chỉ là bước đầu. Khi đã chọn được hướng đi, bạn nên kiểm tra yêu cầu mới nhất ở trường và cơ quan di trú của nước đó.